Zastosowanie · kaszel
Zioła na kaszel suchy i mokry
Unijne monografie opisują te zioła jako tradycyjnie stosowane przy kaszlu towarzyszącym przeziębieniu: suchym, drażniącym albo z zalegającą wydzieliną.
W katalogu takie wskazanie ma 5 z 36 gatunków. Pozostałe pomijamy, nawet jeśli ludowa tradycja przypisuje im podobne działanie.
Co mówią monografie
| Zioło | Surowiec | Wskazanie w monografii |
|---|---|---|
| Babka lancetowata Plantago lanceolata | Liść | Do łagodzenia kaszlu związanego z przeziębieniem (napar lub syrop z liści). |
| Tymianek właściwy Thymus vulgaris | Ziele (ulistnione pędy) | Przy kaszlu z odkrztuszaniem towarzyszącym przeziębieniu (m.in. herbata z ziela). |
| Pierwiosnek lekarski Primula veris | Kwiaty z kielichami, korzeń | Jako środek wykrztuśny w kaszlu związanym z przeziębieniem (napar z kwiatów lub korzenia). |
| Prawoślaz lekarski Althaea officinalis | Korzeń | Przy suchym kaszlu związanym z podrażnieniem gardła (macerat lub herbatka z korzenia, syrop). |
| Dziewanna drobnokwiatowa Verbascum thapsus | Korony kwiatów z pręcikami | Przy suchym kaszlu z bólem gardła w czasie przeziębienia (herbatka z kwiatów). |
Herbata na kaszel: jak przygotować
Zioła z listy, które monografia opisuje do picia, i sposób przygotowania z ich kart. Jedno zioło na kubek, chyba że lekarz albo farmaceuta zaleci inaczej.
| Zioło | Jak przygotować |
|---|---|
| Babka lancetowata | Łyżkę suszonych liści zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 10–15 minut. W tradycji z liści robiono też syrop. |
| Tymianek właściwy | Łyżeczkę suszu zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 5–10 minut. Przykrycie zatrzymuje olejek eteryczny. |
| Pierwiosnek lekarski | Łyżeczkę suszonych kwiatów (około 1 g) zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem około 10 minut. |
| Prawoślaz lekarski | Łyżeczkę rozdrobnionego korzenia zalewa się szklanką chłodnej, przegotowanej wody i odstawia na około pół godziny, od czasu do czasu mieszając. Macerat przecedza się i wypija od razu, bo szybko się psuje. |
| Dziewanna drobnokwiatowa | Łyżeczkę suszonych kwiatów (około 1,5–2 g) zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 10–15 minut. Napar przecedza się przez gęste sitko lub filtr papierowy, żeby zatrzymać drobne włoski z pręcików. |
Jak wybrać
Część z nich działa osłaniająco, bo zawiera śluzy, które powlekają gardło i łagodzą odruch kaszlu (prawoślaz, babka lancetowata, dziewanna). Inne, jak tymianek i pierwiosnek, tradycyjnie podaje się przy kaszlu mokrym, żeby ułatwić odkrztuszanie. Dlatego przy suchym kaszlu sięga się raczej po zioła śluzowe, a przy mokrym po wykrztuśne.
Kiedy do lekarza: Kaszel trwający dłużej niż tydzień, z dusznością, wysoką gorączką albo krwią w plwocinie wymaga wizyty u lekarza, a nie ziół.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Przed użyciem przeczytaj bezpieczne stosowanie ziół.
Profile ziół (5)
-
Babka lancetowata
Plantago lanceolata
Babka lancetowata to pospolita bylina łąk i przydroży o wąskich, żeberkowanych liściach w przyziemnej rozecie.
Liść Zbiór V–IX -
Tymianek właściwy
Thymus vulgaris
Tymianek właściwy to niski, aromatyczny półkrzew z rejonu Morza Śródziemnego, w Polsce uprawiany w ogrodach jako przyprawa i zioło na napary.
Ziele (ulistnione pędy) Zbiór V–VIII -
Pierwiosnek lekarski
Primula veris
Pierwiosnek lekarski to wiosenna bylina łąk i zarośli o złotożółtych, pachnących kwiatach. Zbiera się kwiaty z kielichami, a jesienią korzeń.
Kwiaty z kielichami, korzeń Zbiór IV–X -
Prawoślaz lekarski
Althaea officinalis
Prawoślaz lekarski to wysoka, aksamitnie owłosiona bylina o bladoróżowych kwiatach. Jesienią wykopuje się jego śluzowaty korzeń, zalewany zimną wodą.
Korzeń Zbiór IX–XI -
Dziewanna drobnokwiatowa
Verbascum thapsus
Dziewanna drobnokwiatowa to dwuletnia roślina suchych nieużytków o wysokim kłosie żółtych kwiatów, zbieranych na herbatkę przy suchym kaszlu.
Korony kwiatów z pręcikami Zbiór VII–IX
Zioła na kaszel suchy i mokry: pytania
Jakie zioła na kaszel?
W naszym katalogu 5 gatunków ma w unijnej monografii tradycyjne wskazanie w tym zakresie: babka lancetowata, tymianek właściwy, pierwiosnek lekarski, prawoślaz lekarski, dziewanna drobnokwiatowa. Szczegóły i surowiec są w tabeli powyżej.
Jakie zioła na suchy kaszel?
Przy suchym, drażniącym kaszlu monografie opisują zioła śluzowe, które powlekają gardło: korzeń prawoślazu (macerat na zimno albo herbatka), liść babki lancetowatej i kwiat dziewanny. Łagodzą odruch kaszlu, ale nie ułatwiają odkrztuszania.
Jakie zioła na mokry kaszel?
Przy kaszlu z zalegającą wydzieliną monografie wymieniają zioła wykrztuśne: ziele tymianku oraz kwiat i korzeń pierwiosnka. Ułatwiają odkrztuszanie, więc bez rozmowy z farmaceutą nie łączy się ich z lekami hamującymi kaszel.
Jaka herbata na kaszel?
Przy kaszlu mokrym najprostszy jest napar z ziela tymianku, przy suchym herbatka z kwiatów dziewanny albo macerat z korzenia prawoślazu. Proporcje i czas parzenia dla każdego zioła są w tabeli na tej stronie.
Skąd pochodzi ta lista?
Zioło trafia tu tylko wtedy, gdy Komitet ds. Roślinnych Produktów Leczniczych Europejskiej Agencji Leków (HMPC) opisał takie zastosowanie w monografii tego surowca. Ludowe zwyczaje bez monografii pomijamy. Monografie opisują stosowanie tradycyjne, oparte na długoletnim użyciu, a nie wyniki badań klinicznych.
Czy te zioła można stosować w ciąży i u dzieci?
Zwykle nie bez konsultacji. Większość monografii nie zaleca stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią z braku danych, a wiele ogranicza je do dorosłych albo dzieci powyżej 12 lat. Szczegóły dla każdego gatunku są w sekcji o przeciwwskazaniach na jego stronie.
Kiedy zamiast ziół trzeba iść do lekarza?
Kaszel trwający dłużej niż tydzień, z dusznością, wysoką gorączką albo krwią w plwocinie wymaga wizyty u lekarza, a nie ziół.
Darmowy PDF
Kalendarz zbioru ziół — za darmo, w PDF
Terminy zbioru popularnych polskich ziół zebrane w jednym pliku PDF. Dostaniesz go po potwierdzeniu zapisu do newslettera, a w sezonie — krótkie przypomnienia, co właśnie warto zbierać.