Zastosowanie · uspokojenie i sen
Zioła na uspokojenie, stres i sen
Unijne monografie opisują te zioła jako tradycyjnie stosowane przy łagodnym napięciu nerwowym, stresie i przejściowych trudnościach z zasypianiem.
W katalogu takie wskazanie ma 6 z 36 gatunków. Pozostałe pomijamy, nawet jeśli ludowa tradycja przypisuje im podobne działanie.
Co mówią monografie
| Zioło | Surowiec | Wskazanie w monografii |
|---|---|---|
| Dziurawiec zwyczajny Hypericum perforatum | Kwitnące ziele | Przy niepokoju nerwowym z trudnościami w zasypianiu (herbata z ziela); uwaga na interakcje z lekami. |
| Lipa drobnolistna Tilia cordata | Kwiatostan z przysadką | Napar z kwiatu lipy przy łagodnych objawach stresu psychicznego. |
| Melisa lekarska Melissa officinalis | Liść | Przy łagodnych objawach stresu psychicznego i do ułatwienia zasypiania (napar z liści). |
| Lawenda wąskolistna Lavandula angustifolia | Kwiatostany | Napar z kwiatów przy łagodnych objawach stresu i wyczerpania oraz jako pomoc w zasypianiu. |
| Kozłek lekarski Valeriana officinalis | Korzeń i kłącze | Przy łagodnym napięciu nerwowym, objawach stresu i jako pomoc w zasypianiu, także jako herbata z korzenia. |
| Głóg jednoszyjkowy Crataegus monogyna | Kwiatostany z liśćmi i owoce | Przy łagodnych objawach stresu psychicznego i do ułatwienia zasypiania (liść z kwiatem), od 12 lat. |
Herbata na sen i uspokojenie: jak przygotować
Zioła z listy, które monografia opisuje do picia, i sposób przygotowania z ich kart. Jedno zioło na kubek, chyba że lekarz albo farmaceuta zaleci inaczej.
| Zioło | Jak przygotować |
|---|---|
| Dziurawiec zwyczajny | Łyżkę suszu zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 10–15 minut. Dziurawiec wchodzi w interakcje z wieloma lekami, między innymi z antykoncepcją hormonalną, i uwrażliwia skórę na słońce, więc przed piciem trzeba porozmawiać z lekarzem albo farmaceutą. |
| Lipa drobnolistna | Łyżkę kwiatostanów zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 10–15 minut. |
| Melisa lekarska | Łyżkę liści zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 10–15 minut. Instrukcje na opakowaniach suszu mówią o wrzątku; część zielarzy woli wodę o temperaturze około 90°C, żeby mniej olejku uleciało z parą. |
| Lawenda wąskolistna | Łyżeczkę suszonych kwiatów zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 5–10 minut. Napar ma intensywny smak, więc zwykle dodaje się lawendę do mieszanek. |
| Kozłek lekarski | Łyżeczkę rozdrobnionego korzenia zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 10–15 minut. Część przepisów zaleca zamiast tego macerat: zalanie korzenia zimną wodą na kilka godzin. |
Jak wybrać
Najlepiej opisany jest kozłek lekarski, czyli waleriana. Melisa, lawenda i lipa są łagodniejsze i częściej trafiają do wieczornych naparów. Działanie ziół na sen narasta stopniowo, więc nie zastępują leków nasennych i nie działają po jednym kubku.
Kiedy do lekarza: Bezsenność trwająca dłużej niż kilka tygodni, stany lękowe albo obniżony nastrój to sprawa dla lekarza. Niektóre z tych ziół mogą osłabiać koncentrację, więc po ich wypiciu nie siada się za kierownicę.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Przed użyciem przeczytaj bezpieczne stosowanie ziół.
Profile ziół (6)
-
Dziurawiec zwyczajny
Hypericum perforatum
Dziurawiec zwyczajny to bylina o złocistych kwiatach i prześwitujących listkach, klasyczne zioło letnich łąk.
Kwitnące ziele Zbiór VI–VII -
Lipa drobnolistna
Tilia cordata
Lipa drobnolistna to rodzime drzewo o pachnących kwiatostanach, zbieranych w czerwcu na tradycyjny napar i miód.
Kwiatostan z przysadką Zbiór VI–VII -
Melisa lekarska
Melissa officinalis
Melisa lekarska to bylina o cytrynowym zapachu liści, spokojne zioło naparów z przydomowych ogródków.
Liść Zbiór VI–VIII -
Lawenda wąskolistna
Lavandula angustifolia
Lawenda wąskolistna to pachnący, srebrzysty półkrzew z południa Europy, w Polsce najbardziej mrozoodporny gatunek lawendy do ogrodu.
Kwiatostany Zbiór VI–VIII -
Kozłek lekarski
Valeriana officinalis
Kozłek lekarski, znany jako waleriana, to wysoka bylina wilgotnych łąk i zarośli. Surowcem jest korzeń o intensywnym zapachu.
Korzeń i kłącze Zbiór IX–X -
Głóg jednoszyjkowy
Crataegus monogyna
Głóg jednoszyjkowy to ciernisty krzew zarośli i żywopłotów. W maju zbiera się kwiatostany z liśćmi, a jesienią czerwone owoce.
Kwiatostany z liśćmi i owoce Zbiór V–X
Zioła na uspokojenie, stres i sen: pytania
Jakie zioła na uspokojenie?
W naszym katalogu 6 gatunków ma w unijnej monografii tradycyjne wskazanie w tym zakresie: dziurawiec zwyczajny, lipa drobnolistna, melisa lekarska, lawenda wąskolistna, kozłek lekarski, głóg jednoszyjkowy. Szczegóły i surowiec są w tabeli powyżej.
Jaka herbata na sen?
Jako pomoc w zasypianiu monografie wymieniają korzeń kozłka (waleriany), liść melisy, kwiat lawendy oraz liść z kwiatem głogu, a przy niepokoju z trudnością w zasypianiu także ziele dziurawca, które wchodzi w interakcje z wieloma lekami. Napar pije się wieczorem, a działanie narasta stopniowo.
Jakie są najmocniejsze zioła na uspokojenie?
Najlepiej przebadany jest kozłek lekarski, czyli waleriana: suche wyciągi z jego korzenia mają w monografii dobrze ugruntowane zastosowanie przy łagodnym napięciu nerwowym i zaburzeniach snu. Melisa, lawenda, lipa i głóg mają wyłącznie zastosowanie tradycyjne. Przy przewlekłym lęku albo bezsenności potrzebny jest lekarz, a nie mocniejsze zioło.
Czy zioła na uspokojenie można łączyć z lekami?
Dziurawiec osłabia działanie wielu leków, między innymi antykoncepcji hormonalnej, leków przeciwzakrzepowych i niektórych leków na serce, więc bez lekarza się go z nimi nie łączy. Ziół uspokajających nie łączy się też z lekami nasennymi ani z alkoholem.
Skąd pochodzi ta lista?
Zioło trafia tu tylko wtedy, gdy Komitet ds. Roślinnych Produktów Leczniczych Europejskiej Agencji Leków (HMPC) opisał takie zastosowanie w monografii tego surowca. Ludowe zwyczaje bez monografii pomijamy. Monografie opisują stosowanie tradycyjne, oparte na długoletnim użyciu, a nie wyniki badań klinicznych.
Czy te zioła można stosować w ciąży i u dzieci?
Zwykle nie bez konsultacji. Większość monografii nie zaleca stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią z braku danych, a wiele ogranicza je do dorosłych albo dzieci powyżej 12 lat. Szczegóły dla każdego gatunku są w sekcji o przeciwwskazaniach na jego stronie.
Kiedy zamiast ziół trzeba iść do lekarza?
Bezsenność trwająca dłużej niż kilka tygodni, stany lękowe albo obniżony nastrój to sprawa dla lekarza. Niektóre z tych ziół mogą osłabiać koncentrację, więc po ich wypiciu nie siada się za kierownicę.
Darmowy PDF
Kalendarz zbioru ziół — za darmo, w PDF
Terminy zbioru popularnych polskich ziół zebrane w jednym pliku PDF. Dostaniesz go po potwierdzeniu zapisu do newslettera, a w sezonie — krótkie przypomnienia, co właśnie warto zbierać.