Zastosowanie · trawienie
Zioła na trawienie, żołądek i wzdęcia
Unijne monografie opisują te zioła jako tradycyjnie stosowane przy łagodnych dolegliwościach trawiennych: niestrawności, wzdęciach, uczuciu pełności albo braku apetytu.
W katalogu takie wskazanie ma 11 z 36 gatunków. Pozostałe pomijamy, nawet jeśli ludowa tradycja przypisuje im podobne działanie.
Co mówią monografie
| Zioło | Surowiec | Wskazanie w monografii |
|---|---|---|
| Dziurawiec zwyczajny Hypericum perforatum | Kwitnące ziele | Przy łagodnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych (herbata z ziela); uwaga na interakcje z lekami. |
| Melisa lekarska Melissa officinalis | Liść | Przy łagodnych dolegliwościach trawiennych, w tym wzdęciach (napar z liści). |
| Mięta pieprzowa Mentha × piperita | Liść i szczyty pędów | Napar z liści przy niestrawności i wzdęciach. |
| Rumianek pospolity Matricaria chamomilla | Koszyczki kwiatowe | Napar doustnie przy drobnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych, takich jak wzdęcia i niewielkie skurcze. |
| Szałwia lekarska Salvia officinalis | Liść | Napar z liści przy łagodnych dolegliwościach trawiennych, takich jak zgaga i wzdęcia. |
| Mniszek lekarski Taraxacum officinale | Liść, kwiat i korzeń | Przy łagodnych zaburzeniach trawienia (pełność, wzdęcia, powolne trawienie) i przejściowym braku apetytu. |
| Krwawnik pospolity Achillea millefolium | Kwitnące ziele i kwiatostany | Napar z ziela przy przejściowym braku apetytu i łagodnych dolegliwościach trawiennych, takich jak wzdęcia. |
| Bylica piołun Artemisia absinthium | Ziele (szczyty kwitnących pędów) | Napar z ziela przy przejściowym braku apetytu i łagodnych dolegliwościach trawiennych, tylko dorośli. |
| Rozmaryn lekarski Salvia rosmarinus | Liście (igiełki) i młode pędy | Napar z liści przy niestrawności i łagodnych skurczowych dolegliwościach przewodu pokarmowego. |
| Ostropest plamisty Silybum marianum | Owoce (niełupki) | Przy objawach zaburzeń trawienia, takich jak uczucie pełności i niestrawność (herbatka z owoców lub wyciągi). |
| Prawoślaz lekarski Althaea officinalis | Korzeń | Przy łagodnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych (tylko rozdrobniony korzeń lub niektóre wyciągi). |
Herbata na trawienie: jak przygotować
Zioła z listy, które monografia opisuje do picia, i sposób przygotowania z ich kart. Jedno zioło na kubek, chyba że lekarz albo farmaceuta zaleci inaczej.
| Zioło | Jak przygotować |
|---|---|
| Dziurawiec zwyczajny | Łyżkę suszu zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 10–15 minut. Dziurawiec wchodzi w interakcje z wieloma lekami, między innymi z antykoncepcją hormonalną, i uwrażliwia skórę na słońce, więc przed piciem trzeba porozmawiać z lekarzem albo farmaceutą. |
| Melisa lekarska | Łyżkę liści zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 10–15 minut. Instrukcje na opakowaniach suszu mówią o wrzątku; część zielarzy woli wodę o temperaturze około 90°C, żeby mniej olejku uleciało z parą. |
| Mięta pieprzowa | Łyżkę liści zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 5–10 minut. Przykrycie zatrzymuje olejek, który inaczej ulatuje z parą. |
| Rumianek pospolity | Łyżkę koszyczków zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem 5–10 minut. Dłuższe parzenie wyciąga gorycz. |
| Szałwia lekarska | Łyżkę liści zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem około 10 minut. W tradycji napar z szałwii służył też do płukania gardła. |
| Krwawnik pospolity | Łyżkę suszu zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem około 10 minut. Napar jest gorzki i aromatyczny. |
| Bylica piołun | Około 1–1,5 g ziela (mniej więcej płaską łyżeczkę) zalewa się 150 ml wrzątku i parzy pod przykryciem 5–10 minut. Przy braku apetytu pije się napar pół godziny przed posiłkiem, przy niestrawności po posiłku. |
| Rozmaryn lekarski | Płaską łyżeczkę suszonych liści (około 1–2 g) zalewa się szklanką wrzątku i parzy pod przykryciem około 10 minut. |
| Ostropest plamisty | Łyżeczkę owoców (3–5 g) rozgniata się lub miele tuż przed parzeniem, zalewa około pół szklanki wrzątku i parzy pod przykryciem około 10 minut. |
Jak wybrać
Działają różnie. Zioła gorzkie, jak piołun, krwawnik i mniszek, tradycyjnie pije się przed jedzeniem, żeby pobudzić apetyt i wydzielanie soków trawiennych. Zioła z olejkiem eterycznym, jak mięta, rumianek, melisa i rozmaryn, częściej po posiłku, przy wzdęciach i skurczach.
Kiedy do lekarza: Silny lub nawracający ból brzucha, krew w stolcu, wymioty, nagła utrata masy ciała albo dolegliwości trwające dłużej niż dwa tygodnie wymagają wizyty u lekarza.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Przed użyciem przeczytaj bezpieczne stosowanie ziół.
Profile ziół (11)
-
Dziurawiec zwyczajny
Hypericum perforatum
Dziurawiec zwyczajny to bylina o złocistych kwiatach i prześwitujących listkach, klasyczne zioło letnich łąk.
Kwitnące ziele Zbiór VI–VII -
Melisa lekarska
Melissa officinalis
Melisa lekarska to bylina o cytrynowym zapachu liści, spokojne zioło naparów z przydomowych ogródków.
Liść Zbiór VI–VIII -
Mięta pieprzowa
Mentha × piperita
Mięta pieprzowa to bylina o chłodnym zapachu mentolu, klasyczne zioło naparów i kuchni z polskich ogrodów.
Liść i szczyty pędów Zbiór VI–IX -
Rumianek pospolity
Matricaria chamomilla
Rumianek pospolity to jednoroczne zioło o białych koszyczkach i jabłkowym zapachu, od pokoleń zbierane na napary.
Koszyczki kwiatowe Zbiór V–VIII -
Szałwia lekarska
Salvia officinalis
Szałwia lekarska to półkrzew o szarozielonych, aromatycznych liściach, klasyczne zioło ogrodów klasztornych i kuchennych.
Liść Zbiór V–VIII -
Mniszek lekarski
Taraxacum officinale
Mniszek lekarski, czyli popularny mlecz, to pospolita bylina łąk i trawników. Zbiera się jego liście, kwiaty i korzeń.
Liść, kwiat i korzeń Zbiór IV–X -
Krwawnik pospolity
Achillea millefolium
Krwawnik pospolity to bylina łąk i przydroży o pierzastych liściach i płaskich, białych kwiatostanach, kwitnąca przez całe lato.
Kwitnące ziele i kwiatostany Zbiór VI–IX -
Bylica piołun
Artemisia absinthium
Bylica piołun to srebrzysta, bardzo gorzka roślina przydroży i ugorów, której ziele z tujonem stosuje się krótko i tylko u dorosłych.
Ziele (szczyty kwitnących pędów) Zbiór VII–VIII -
Rozmaryn lekarski
Salvia rosmarinus
Rozmaryn lekarski to zimozielony krzew śródziemnomorski o żywicznym zapachu, w Polsce uprawiany w donicach dla liści do kuchni i naparów.
Liście (igiełki) i młode pędy Zbiór V–IX -
Ostropest plamisty
Silybum marianum
Ostropest plamisty to kolczasta roślina o liściach w białe żyłki i fioletowych koszyczkach. Surowcem są dojrzałe owoce, zbierane w sierpniu i wrześniu.
Owoce (niełupki) Zbiór VIII–IX -
Prawoślaz lekarski
Althaea officinalis
Prawoślaz lekarski to wysoka, aksamitnie owłosiona bylina o bladoróżowych kwiatach. Jesienią wykopuje się jego śluzowaty korzeń, zalewany zimną wodą.
Korzeń Zbiór IX–XI
Zioła na trawienie, żołądek i wzdęcia: pytania
Jakie zioła na trawienie?
W naszym katalogu 11 gatunków ma w unijnej monografii tradycyjne wskazanie w tym zakresie: dziurawiec zwyczajny, melisa lekarska, mięta pieprzowa, rumianek pospolity, szałwia lekarska, mniszek lekarski, krwawnik pospolity, bylica piołun, rozmaryn lekarski, ostropest plamisty, prawoślaz lekarski. Szczegóły i surowiec są w tabeli powyżej.
Jaka herbata na trawienie?
Po posiłku, przy wzdęciach i uczuciu pełności, monografie opisują napar z mięty pieprzowej, rumianku, melisy albo rozmarynu. Przed posiłkiem, przy braku apetytu, napar z gorzkich ziół: piołunu albo krwawnika. Proporcje są w tabeli na tej stronie.
Jakie zioła na wzdęcia?
Wzdęcia wymieniają monografie mięty pieprzowej, melisy, rumianku, krwawnika, mniszka i szałwii. Zwykle pije się je jako napar po jedzeniu.
Jakie zioła na żołądek?
Przy łagodnych dolegliwościach żołądkowych, takich jak niestrawność, zgaga czy skurcze, monografie opisują między innymi szałwię (także przy zgadze), rozmaryn, rumianek i korzeń prawoślazu. Mięta może nasilać zgagę u osób z refluksem.
Skąd pochodzi ta lista?
Zioło trafia tu tylko wtedy, gdy Komitet ds. Roślinnych Produktów Leczniczych Europejskiej Agencji Leków (HMPC) opisał takie zastosowanie w monografii tego surowca. Ludowe zwyczaje bez monografii pomijamy. Monografie opisują stosowanie tradycyjne, oparte na długoletnim użyciu, a nie wyniki badań klinicznych.
Czy te zioła można stosować w ciąży i u dzieci?
Zwykle nie bez konsultacji. Większość monografii nie zaleca stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią z braku danych, a wiele ogranicza je do dorosłych albo dzieci powyżej 12 lat. Szczegóły dla każdego gatunku są w sekcji o przeciwwskazaniach na jego stronie.
Kiedy zamiast ziół trzeba iść do lekarza?
Silny lub nawracający ból brzucha, krew w stolcu, wymioty, nagła utrata masy ciała albo dolegliwości trwające dłużej niż dwa tygodnie wymagają wizyty u lekarza.
Darmowy PDF
Kalendarz zbioru ziół — za darmo, w PDF
Terminy zbioru popularnych polskich ziół zebrane w jednym pliku PDF. Dostaniesz go po potwierdzeniu zapisu do newslettera, a w sezonie — krótkie przypomnienia, co właśnie warto zbierać.